Саха өһүн хоһооно

Биики_Домох диэн сиртэн ылыллыбыт
(Мантан: Саха өс хоһоонноро көстө)
Перейти к навигации Перейти к поиску

Абааһы аһаабыт сириттэн арахпат

А[уларыт]

  • Аан дойдуга туохтан да үчүгэй эйэ, туохтан да куһаҕан иҥсэ.
  • Аан дойду ахтылҕаннаах, бар дьон санабыллаах.
  • Аан дойду дьонун ат гынан мииммит, орто дойду дьонун оҕус гынан көлүммүт.
  • Аан дойду көхсө киэҥ.
  • Аан тутааҕын тутан турда.
  • Аастахха аба да амтаннаах, утаттахха уу да минньигэс.
  • Аат бөҕө алдьанна, сурах бөҕө сууйулунна.
  • Ааттаһар да ахсааннаах, көрдөһөр да күттүөннээх.
  • Абааһы аһаабыт сириттэн арахпат.
  • Аҕыйах тыл минньигэс, элбэх тыл сымсах.
  • Аҕам киһи санаата улуу сыһыы уҥуоргу өттүн туоруур, дьахтар санаата аһын саҕатын ааспат.
  • Аҕал диэтэххэ, антах хайыһар, ыл диэтэххэ, ымах гынар, кулу диэтэххэ, курус гынар, мэ диэтэххэ, мичик гынар.
  • Айаҕын абатын, тумсун тууһун.
  • Айаҕын бүөлээтэ.
  • Айан киһитэ аргыстаах, суол киһитэ доҕордоох.
  • Айан ыта ардырҕас, көс ыта көҥөс
  • Айыы киһитэ ийэтигэр мичээрдээбит күнүттэн олоҕо саҕаланар.
  • Акка иччитин күҥҥэ түөрт уонна өлөрөр санаа киирэр
  •  

Арах диэхтээҕэр алакы буоллаҕа.

  • Арыы киһитэ алаа, хаарты киһитэ харалҕан.
  • Арыы үрдүгэр уу дагдайбат, кырдьык үрдүгэр сымыйа ыттыбат.
  • Арыгыттан алдьаммыт, испииртэн иэдэйбит.
  • Арай хаарга үктэммитэ кырдьык.
  • Аска аҕыйах үчүгэй, үлэҕэ үгүс үчүгэй.
  • Аска өһүм суох.
  • Атах балай барда.
  • Атахха биллэрдэ.
  • Ат сүүрдэҕинэ ыт хаалсыбат.
  • Ат күрүөнү намыһаҕынан көтөр.
  • Ат көһүннэҕинэ ыҥыыр көстүө, быһах көһүннэҕинэ кыын көстүө.
  • Атаҕастыыбын диэн атаххыттан ыллараайаҕын.
  • Атаҕын төбөтүгэр үстэ эргийэн,дьэ уол оҕото.
  • Атас туһугар атах тостор.
  • Аттаабыт ыт курдук
Суолтата: дьыалатын эбэтэр кыдьыгын, үөрүйэҕин эмискэ бырахпыт киһини этэллэр
  • Аттаах ойбоно, сатыы тайаҕа.
  • Аттаах хонуга, сатыы өйүөтэ.
  • Аттаах сатыыны кытта аргыстаспат.
  • Аттаахтан кымньыытын ылар, сатыыттан тайаҕын ылар киһи.
  • Атырдьах маһын хайа тардыспыттар.
  • Атырдьах маһыныы арахсыбыттар.
  • Акаары аттыгар өйдөөх курдук көстөөрү.
  • Акаары ахсым, киһиргэс киэбиримтиэ.
  • Акаары төбө атаҕы иллэҥ оҥорбот.
  • Аһаан баран атаһын ахтыбыт диэбиккэ дылы.
  • Алгыс баһа сыалаах, кырыыс баһа хааннаах.
  • Алгыска оннооҕор абааһы ахсыыр.
  • Албын киһи үс күлүктээх дииллэр.
  • Албыннаан саһыл саҕаланыаҥ суоҕа.
  • Албын тыла мүөттээҕэр минньигэс.
  • Албыннаабакка сатаан атыылыан суоҕда.
  • Албан ааттаах, суон сурахтаах.
  • Албан аат, суон сурах түргэн кынаттаах.
  • Алдьатыы дөбөҥ, оҥоруу уустук.
  • Аҥаара таҥара маһа, аҥаара күрдьэх маһа буолбут.
  • Аччыгы аһат, тоҥмуту ириэр.
  • Аччык атас-доҕор буолбатах.

Б[уларыт]

  •  

Баай дьадаҥыны аһыммат, дьадаҥы баайы аһыммат.

  •  

Баай дьадаҥыны кытта доҕордоспот.

  • Баартан туһаныллыбат буолуллубат.
  • Баар хаалбат, мал холлубат.
  • Баар тииһимтиэлээх.
  • Баайыллан маҥан ат ылыаҥ суоҕа.
  • Баай хараҕа туохха да туолбат.
  • Баастаах аттан ньаалаҕай арахпат.
  • Байҕал бааллаах, үлэ күүрээннээх.
  • Баскынан тур, атаххынан тур.
  • Баттаҕа турда, иэнэ кэдэрийдэ.
  • Барар сирэ баҕана үүтэ, кэлэр сирэ кэлии үүтэ.
  • Барыам диэн маскын бараама.
  • Бараммыт баһыллыбат, тохтубут туолбат.
  • Барбат киһитигэр барбат, биэрьэт киһитигэр биэрбэт.
  • Барбатах балык миинин курдук мэндээриччи көрдө.
  • Барбатах ыт сыгынаҕы үрэригэр дылы
Суолтата: Эбээһинэһин толорбокко гынан баран, харах баайан толорбута буолар киһини этэллэр
  • Балык уу дириҥэр, киһи олох үчүгэйигэр талаһар.
  • Балык уудириҥин былдьаһар, киһи күн үтүөтүн (батыһар) көрдөһөр.
  • Балык ыамнаах, киһи күннээх
  • Баай оҕото бардам, тот оҕото дохсун
  • Баһа суох маанымсык, төбөтө суох үтүөмсүк
  • Баҕалаах баҕанаҕа ыттар
  • Баҕа куттанар баччыр оҕо
  • Баҕа силэ байҕалга баҕалаах
  • Баҕа бэйэтин бадараанын хайгыыр
  • Биир сымыыт ханна сытыйбатаҕай, уол оҕо ханна төрөөн өлбөтөҕөй
  • Биир мас аҥаара - таҥара маһа, аҥаара - күрдьэх маһа
  • Биир киһи - барыбыт туһугар, барыбыт - биир киһи туһугар
  • Биир мэник сүтэрбитин сүүс көссүө булбат
  • Бил баһыттан сытыйар
  • Биһикпин ыйаабыт сирим
  • Биэс уон икки күлэр эмэгэт кулута
  • Биэрэрин бэскэ ыйаабыт, уунарын умнан кэбиспит
  • Биэрэрин биэс тарбаҕыттан быстар кэриэтэ саныыр
  • Биэтэк билиэҕэ.
  • Бодорустахха бодоҥ биллэр, кэргэннэстэххэ кэмэлдьи биллэр
  • Быа синньигэһинэн быстар, быһах угунан тостор
  • Быар быһаҕас, түөс тоһоҕос
  • Быаргын тарбаама
  • Былыр күөс хоруота өҥөлөөхпүн диэбиккэ дылы
  • Былыргы киһи - ынаҕынан, аныгы киһи - үөрэҕинэн байар.
  • Былыргыны былыт саппыт, ааспыты ардах сууйбут
  • Былырыыҥҥы дьирики хараҕын эриэхсит диэбиккэ дылы
  • Быһах угун кыстыммат, суор хараҕын оҥуспат
  • Быһах хоппотоҕун булугас өй хотор.
  • Быт сиэтэҕинэ - тарбаныллыа
  • Бытыгын быһа үктүөр диэри өйдөммөтөх диэбиккэ дылы
  • Булуммута эрэ түптэ буруота.
  • Буор уйбат буруйдаах, сир уйбат сэмэлээх
  • Буруй эрэ Моттойоҕо диэбиккэ дылы
  • Буруолаах буруолааҕы муҥа суох саныыр
  • Буруону хааһахха хаайбыкка дылы.
  • Бүргэһи хабахха хаайбаккын
  • Бэҕэһээҥҥэ диэри ыт буутун ытыра сылдьарыҥ, бүгүн саһыл кутуругун тута сылдьаҕын
  • Бэлэнньигин оҕуруотун аахпыт
  • Бэлэһигэр силлээбит, куолайыгар хаахтаабыт.
  • Бэлэһигэр биэс иннэлээх
  • Бэйэ алҕаһын бэйэ билиммэт диэбиккэ дылы
  • Бэйэ тыыныгар бэйэ өһө суох
  • Бэйэтин иннигэр бэрэбинэ сытарын да көрбөт киһи.
  • Бэйэтиттэн ситиспэтэҕин бэдэриттэн ситиһиэ.

Д[уларыт]

  • Доҕор доҕорун алдьархайга хаалларбат
  • Доҕору булар дөбөҥ, доҕордоһор уустук
  • Доҕордуу дьоҥҥо ыраах да чугаһыыр.
  • Дойду сурахтаах, алаас ааттаах
  • Дугдуруй да, оҕус
  • Дулҕаҕа тумсун соттон кээстэ.
  • Дуйдаах тааска дылы.

Дь[уларыт]

  • Дьадьайан баран баайгын кэпсээмэ, кырдьан баран күүскүн кэпсээмэ
  • Дьадаҥы киһи үс хос куобах суорҕаҥҥа бүрүллэн утуйар, баай киһи иннэ-бүргэс үрдүгэр утуйар
  •  

Дьадаҥы байбат, баай аһыммат.

  •  

Дьадаҥы ыал уота сылаас, баай ыал уота кэмсиик.

  • Дьахтар санаата аһынааҕар кылгас
  • Дьахтар холумтаҥҥа тиийиэр дылы санаата түөрт уонна уларыйар.
  • Дьахтар уруута амарах, эр киһи уруута таһарах
  • Дьахтар амарах дууһата - дьиэ кэргэн тэбэр сүрэҕэ.
  • Дьиэ аайы баар дьүһүннээх дьахтар.
  • Дьиэм кэннин көрүмүнэ өллүм диэбиккэ дылы
  • Дьол хараҕа суох
  • Дьоллоох түөрэх курдук тиэрэ таһыллан сытар.
  • Дьолоҕойугар тохтотто.
  • Дьонноох киһи тутайбат
  • Дьоҥҥо үтүөнү оҥоруу - дьоллоох буолууну оҥостуу.
  • Дьэбиннээх тимир үлэҕэ күлүмүрдүүр.
  • Дьэргэлгэн өҥүнэн оонньоото.
  •  

Дьэ, ити - киһи тыла.

  • Дьэс-куос тутунна.
  • Дьүһүнүн көрөн киһини сэнээмэ
  • Дьыала сытыйбат
  • Дьэбин уоһуйан көрүстэ.
  • Дьэтин ылла.
  • Дьэргэстэй ыһыаҕын ыстылар.

И[уларыт]

  • Иирии икки итирии икки аҕас-балыс
  • Иитиллэргэ тэриллибит ийэ сирим
  • Икки адьырҕа эһэ биир арҕахха кыстаабаттар
  • Икки атахтаах эриэнэ иһигэр, көтөр эриэнэ таһыгар
  • Икки ардыларыгар уу тэстибэт дьоно
  • Илии хамнаатаҕына айах хамныыр.
  • Иннин тымтыктанан көрбүт суох
  • Инчэҕэй тирбэҕэ быстыбат
  • Илдьэ барар идэм, кытта төрөөбүт кыдьыгым, бииргэ кэлбит мэнигим
  • Иҥсэтэ бэйэтинээҕэр улахан
  • Иһигэр былас муостаах киирбит
  • Истибиттээҕэр көрбүт ордук.
  • Итирик киһи бөрөтөөҕөр кутталлаах
  • Итирик киһиттэн оннооҕор ыт куттанар
  • Итириккэ муора тобугунан, халлаан хабарҕатынан
  • Иттэннэри бырах, умсаннары уур - үүт үкчү буолбаат
  • Ир суолун ирдэстэ.

К[уларыт]

  • Киирбит күн күөрэйиэ.
  • Ким доҕордоох, ол дьоллоох
  • Ким үлэлээбэт, ол аһаабат
  • Кимиэхэ хойуу, кимиэхэ убаҕас
  • Килбиэн көмүс киртийбэт, киһи бэрдэ кэхтибэт.
  • Киһи айаҕын саба туппаккын
  • Киһи буруйа ааспат - халлаан халлаан түргэн0ник көнөр
  • Киһи да сүөһү да айаҕынан
  • Киһи киэбэ хайдаҕа - көстөр кини хараҕар.
  • Киһи тыла – ох
  • Киһи иккитэ төрүөбэт
  • Киһи итэҕэһигэр төрөөбүт киһи
  •  

Киһи киһиэхэ - сур бөрө.

  • Киһи тыла уоттааҕар абытай
  • Киһи аан дойдуга биирдэ төрүүр
  • Киһи кэмнээх, балык ыамнаах
  • Киһи хараҕа туохха да туолбат
  • Киһи хараҕа иинин буоругар эрэ туолар
  • Киһи үйэтэ аттаах киһи түннүгүнэн элэс гынан ааһарын курдук
  • Киһи кэпсэтэн, сылгы кистэһэн, ынах маҥыраһан билсэр.
  • Киһи сырыттаҕына сырыттым диир
  • Киһи санаалаах, туу сүрэхтээх
  •  

Киһи эттэҕинэ, эмиэ да сөпкө дылы.

  • Киһи өллөҕүнэ үтүөтэ биллэр
  • Киһини үлэ киэргэтэр
  • Киһиргиибин диэн кирсин быстаарай
  • Киһиргээн кэтэҕэ тулларын кэрэйбэт
  • Киһиргэһэ бэрт киһи бэрдэ дэппэт.
  • Киэҥ иһит кэһиэхтээх.
  • Киэҥ үрэх чэлгиэннээх, уһун үрэх уорааннаах
  • Киэҥ көҕүс кыараата, уһун санаа кылгаата
  • Киэһээҥи аһыырдаах киһи чугаһаабат киһитэ
  • Күһүҥҥү киһи күлбүтүнэн, сааскы киһи салбаммытынан
  • Күлэр икки ытыыр икки аҕас балыстыылар.
  • Күөнэххэ быһахтаммыкка дылы.
  • Кыайыам суоҕа дэнии -кыаһыланан кэбиһии.
  • Кыайтарыы кыһыытын билбэккэ - кыайыыга кылыйан тиийбэккин.
  • Кыһалҕа кыһыл кымньыылаах
  • Кыһалҕа таһыйара талахтааҕар сытыы
  • Кыра да кыһарыйар
  • Кыра киһи кыһалҕаны билэр
  • Кыраҕа кыһаллыбат, улахаҥҥа уолуйбат
  • Кыталык кынатын төбөтүгэр кыырпахтааҕар дылы
  • Кыталык кыталыгы булсар, суор суору булсар.
  • Кырдьаҕас ыт сымыйанан үрбэт
  • Кырдьаҕас киһи сүбэтэ дьолго тиэрдэр
  • Кырдьаҕастан алгыһын ыл
  • Кырдьаҕастан алгыһын ыл, эдэртэн эйэтин ыл
  • Кырдьаҕаһы матаҕаҕа хаалаан сылдьан сүбэлэтиҥ
  • Кырдьаҕаһы хааһахха хаалаан сылдьан сүбэлэт
  • Кырдьан баран кылыыһыт буолбукка дылы
  • Кырдьык ууга да тимирбэт, уокка да умайбат
  • Кырдьык хаһан да кыайа турар
  • Кырдьыгы хайаа да - кылбайан тахса туруо.
  • Кырдьык үрдүгэр сымыйа ыттыбат, арыы үрдүгэр уу дагдайбат
  • Кырыыс баһа хааннаах, алгыс баһа арыылаах
  • Кыыс оҕо ырыатыгар кыттыспыт, уол оҕо тойугар холбоспут
  • Кыс хаар ортото кыталык этинэн сүрэхтэппиккэ дылы
  • Кыhыл тылынан кыырар, кураанаҕы куолулуур
  •  

Кыһыл тыл - байҕалы оломнуур.

  • Кыыһыр да, доҕоор, оннооҕор халлаан тыалырар
  • Көмүс кытахтан төкүнүйдэ.
  • Көтөр өҥүнэн, киһи өйүнэн
  • Көтөр кынаттаах көтөргө, киһи дьолго ананан айыллыбыттар
  • Көҕөн көттөҕүнэ көппөх оргуйар
  • Көҕөнү тутаары чөркөйтөн маппыт
  • Көҕүлүн илбийэр, кэтэҕин кэрдэр
  • Көбүөхтүүрүн аанньа күөх киһиргэс
  • Көлүүрдээх оҕус от хаата, үлэ киһитэ ас хаатa.
  • Көрдөөбүт көһүйэ көмүһү булар
  • Көмүс харчы күүстээх, эттээх ат эрэмньилээх
  • Көмүскэтэрим эрэ көмүскэм уута, харыстанарым эрэ хараҕым уута
  • Көс ыта көҥөс
  • Куһаҕан киһи кулгааҕа кутуругун төрдүгэр
  • Куһаҕан киһи көрбүтүнээҕэр үчүгэй киһи сэрэйбитэ ордук
  • Куһаҕаны доҕордоспут куһаҕаҥҥа тиксибэт буолбат, хотоҥҥо киирбит саахха биһиллибэт буолбат
  • Кулуннаах биэ курдук куодарыһаллар
  • Кулгаах хаалыа, муос үүнүө
  • Кулгаах ырааҕы истэр, харах чугаһы көрөр
  • Кутуйах иинин кэҥэттэ.
  • Кутургуйаҕа бэл бухатыыр айа диэбит үһү
  • Кутургуйа талбытыгар тахсар, тойон талбытынан дьүүллүүр
  • Куттамсахха турбут барыта тойон
  • Куттас бэйэтин күлүгүттэн куттанар
  • Куттас үйэтигэр сүүстэ өлөр
  • Кус түспэтэх уута суох
  • Кус көттөҕүнэ, көппөх көтөр.
  • Куһаҕан ыт оннун булбат
  • Кутурук куйаар, тэллэх тэлээр киһи.
  • Кэччэгэйтэн кэлтэгэй хамыйахтаах басыһар
  • Күлүгэр ырдьыгынаабыт ыкка дылы
  • Күлүгүн туттаран кэбистэ.
  • Күлэр икки ытыыр икки аҕас балыстыылар.
  • Күнүм буолла: күөнэҕим таҕыста
  • Күнүм буолла: күөрэгэйим ыллаата
  • Күнүм туолла, кэмим-кэрдиим кэллэ
  • Күнүҥ иннигэр өлбөккүн
  • Күнүүлээтэххэ түүн уһун, көһүттэххэ күн уһун
  • Күнэ да күөнэҕэ да буолбут
  • Күн киһитэ көмүскэс, айыы киһитэ аһыныгас
  • Күн сири сырдатар, үөрэх - киһини
  • Күн сирэ күндү
  • Күн аайы эбиллибэт билии көҕүрүүр
  • Күн туллара, күһэҥэ быата быстара буолла
  • Күрүөтэ суох окко киирбит
  • Күөскүн эрдэттэн өрүнүмэ
  • Күөх далай, хара тыа иччитэ суох буолбат
  • Кэччэгэй кэриэһэ суох
  • Кэбирэх мастан үөн арахпат
  • Кэтэһэн-кэтэһэн кэлтэгэй буолбут, манаһан-манаһан маҥаас буолбут
  • Кэтээбитэ кэргэнэ, манаабыта балаҕана
  • Кэһиллибэт кэс тыл
  • Кырдьаҕас ыт күрдьүктэн арахпат
  • Кыһыл тылынан ыллыктанар
  • Киһи тыла уоттааҕар абытай
  • Кэрдиэҥ иннинэ кээмэйдээ, быһыаҥ иннинэ былааннаа.
  • Кээнчэ быта кэтэххэ ыттыбытыгар дылы.
  • Кыыс оҕо төрөөтөҕүнэ уот иччитэ үөрэр.

М[уларыт]

  • Маҥнайгы үрүүмкэни киһи иһэр, иккис үрүүмкэ киһини иһэр
  • Моһоллору туораан модун санааланыаҥ.
  • Мөккүстэххэ, кырдьык көстөөччү
  • Мутугунан быраҕар муҥур үйэ
  • Муҥ маһы кэрийбэт, дьону кэрийэр
  • Муора тобугунан, халлаан хабарҕатынан
  • Муос -муоска, тиис -тиискэ .
  • Муус ураҕаһынан үүрбүт
  • Муус сүрэхтээх, тимир тириилээх.
  • Мин оҕом саары чуккулаах диэбиккэ дылы.
  • Миннэрин билсибит дьон
  • Миигин эйигинньик да абааһы сиэ суоҕа
  • Миигинниин биэс хааһах диэбиккэ дылы.
  • Мэкчиргэ үрдүк тиит төбөтүн былдьаһарыгар дылы

Н[уларыт]

  • Наһаалаан эр, көрдөөбүккүн биэриэм ээ.
  • Наһаа быаргын тарбаама,бэйэҕэр тиийэн кэлээрэй.
  • Норуот күүһэ - көмүөл күүһэ
  • Нуучча күллэҕинэ саха күлэригэр дылы.

О[уларыт]

  • Олох оҕо оонньуута буолбатах
  • Олох олоруу - Ийэ дойдуга иэһи толоруу
  • Олорор мутуккун кэрдимэ.
  • Олоруохтааҕар оҥорор ордук.
  • Олус кылгас олоххо олус иллээх буолуохха.
  • Оҕо - киһи дьоло, эрэлэ
  • Оҕолоох ыалтан уот иччитэ үөрэр
  • Оҕус күүстээх да, оһох төрдүгэр сытар, ыт ытырыык да, сыыска сылдьар
  • Ойоҕоскор хатырыкта хаалан
  • Ойуурдаах куобах охтон биэрбэт, дьонноох киһи өлөн биэрбэт
  • Ойуурдаах мас охтубат
  • Окко түспүт оҥоһуум, сиргэ түспүт сэрэбиэйим.
  • Оннооҕор ый-күн алтыһар
  • Оннооҕор ойуур (хара тыа) маһа үрдүктээх-намыһахтаах
  • Оҥхой сир уута суох турбат
  • Оҥойор айаҕын туһугар сылдьаахтыыр.
  • Оҥойон турар оҥоруугуттан ордуон кэриэтэ, ох сааттан ордуоҥ
  • Оройунан көрөн дьэ уол оҕото.
  • Отонноотоххо оннооҕор оҥоойук туолар, үлэлээтэххэ үлэ бүтэр
  • Оттон-мастан тутуһан,син дьылы туораатыбыт.
  • Отуутугар ыксаабыт оҕус курдук.

Ө[уларыт]

  • Өйдөөх өйүнэн өлөртөн куотар
  • Өй -санаа өрүһүйүөхтээх - өһү -сааһы өһүлүөхтээх.
  • Өйө суох киһи, мэнэрик дьахтар курдук, санаата таһыгар
  • Өлбүт киһиттэн утурук эрэйбиккэ дылы
  • Өлбүтү кытта өлбүт суох
  • Өлүү быалаах, сор суоллаах
  • Өлөрсүбүтү өлөрөн кэбиһэр - өбүгэ үгэһэ
  • Өҥө өҥөнөн, үтүө үтүөнэн төлөнөр.
  • Өрүс долгуннаах, олох очурдаах
  • Өрүскэҕэр өрүскэ түһээйэххин.
  • Өс хоһооно - өбүгэ номоҕо
  • Өтөх төҥүргэстээх, уот кыымнаах
  • Өттүк харалаах, илии тутуурдаах .

С[уларыт]

  • Саары баттаһар, саппай уопсар
  • Сааттааҕы оҥорума - саргыгын самнарыма.
  • Санаа баҕарар да, күүс тиийбэт
  • Санаалаах татыма, өйдөөх мөлтөҕө
  • Саҥа кэм - саҥа кыах
  • Саҥа кэлбит тураах курдук
  • Саҥа ыччат санаата күүстээх
  • Салыҥнаах балык курдук киһи
  • Сарсыарда эрдэ турбатаххына күҥҥүн сүтэриэҥ, оҕо сааскар үөрэммэтэххинэ олоххун сүтэриэҥ.
  • Саһыл курдук ньылаҥнас, ыт курдук ырдырҕас
  • Сатаабат сата баһын тардар, өйдөөбөт үөдэни хаһа
  • Сатаа да саhыл саҕалан.
  • Сатаан үөрэр идэлээх - саамай уһун үйэлээх.
  • Сатабыллаах саһыл саҕалаах.
  • Сатаммыт сап саҕаттан салҕанар
  • Салаҥ киһиэхэ хара тыа маһа ытыыр
  • Саллар сааһым, үллэр үйэм
  • Саха, оҕуһун мииннин да, ырыаһыт
  • Сахсырҕа саҥата да иһиллэр чуумпуга
  • Саһыл түүтүнэн, киһи баайынан
  • Сир быйаҥнаах, киһи сатабыллаах.
  • Сир түннүгэ киһи.
  • Сиргэ түспүт сэрэбиэй, окко түспүт оҥоһуу
  • Сирэйиттэн түүнүк үүммүт
  • Сирэйигэр суорат кутан салыаҥ буоллаҕай.
  • Силиһэ суох мас үүммэт.
  • Силлибэт сириттэн ылларда.
  • Сиэгэн сыыһа сиргэ быраһҕыллыбат, буобура сыыһа буорга хаалбат
  • Сокуон хараҕа - мэкчиргэ төбөтө
  • Солуута суох сонумсах, кэмэ суох киһиргэс.
  • Сото кылгас даҕаны, соло улахан
  • Сотору да көстүөх сордообут
  • Соххор хараҕын уутун, доҕолоҥ сүһүөҕүн уутун сүүрүгүрпүт
  • Соххортон солкуобайын, доҕолоҥтон торуоскатын көрдөөбүккэ дылы.
  • Сордоҥ өллөҕүнэ тииһэ хаалар, киһи өллөҕүнэ аата хаалар
  • Сөбүлээбит сүгэһэрдээҕи батыһар, таптаабыт тайахтааҕы батыһар
  • Суобас диэн сур соноҕос буолбатах, уларсыкка сылдьыбат
  • Суон ойуур курдук дурда, халыҥ ойуур курдук хахха
  • Суон тиити быһаҕынан кэрпиккэ дылы.
  • Суор суорун хараҕын оҥпот
  • Суор суорун хараҕын оҥпот, тойон тойонун түһэн биэрбэт
  • Суор оҕото - суор, тураах оҕото - тураах
  • Суоҕу суоруоҥ дуо
  • Суохтуу абааһыны балыйбыкка дылы
  • Сүгэ кыайбатаҕын, сүбэ кыайар
  • Сүгэ түһүөр дылы дүлүҥ сынньанар
  • Сүүстэ истибиттээҕэр биирдэ көрбүт ордук
  • Сүүстэн биири талбыт курдук
  • Сүтүктээх сүүс айыылаах, уорбут биир айыылаах
  • Сүтүктээх сүүс айыылаах, ийэтин да хоонньун хаһан көрүөҕэ
  • Сүөһү тириитин үстэ сүлбэттэр.
  • Сүөһү эриэнэ таһыгар, киһи эриэнэ иһигэр
  • Сүөһү күрүөлээҕэ үчүгэй, киһи бастааҕа үчүгэй
  • Сүһүөхтээх бүдүрүйбэт буолбат, тыллаах кэлэҕэйдээбэт буолбат, харахтаах чыпчылыйбат буолбат
  • Сүрэхтээх киһи сүгүн буолбат.
  • Сүрэхтээх киһи туохтан да маппат
  • Сүрэх баҕарар да, сүһүөх тиийбэт
  • Сүрэҕэ суох сүүс сүбэлээх
  • Сүрэҕэ суох киһи утуйумтуо
  • Сүрэҕэ суох үлэ чэпчэкитин, ас минньигэһин талар
  • Сэнээбиккиттэн сэттэҕин ылыан
  • Сэргэх хаһан да хаалбат
  • Сэрэн, сэттэҕин ылыахтара.
  • Сэттэ киһи биир анньыыны аҕала барбыттарыгар дылы
  • Сэттэ ыт тыһы биир кээнчэ буолбатаҕар дылы
Суолтата: Ахсаанынан элбэх эрээри, туһата кыра
  • Сымнаҕас уостаах кулун икки биэни эмэр
  • Сымыйа туоһулаах диэбиккэ дылы
  • Сымыйаччы туоһулаах
  • Сыл диэн хонук
  • Сылдьар даа сылаалаах (эбэтэр сылдьар да сыа буолбат).
  • Сылдьыбыт сыа аһылыктаах, утуйбут уу аһылыктаах.
  • Сылдьыбыт сыыһы булар
  • Сылдьыбыт сыысхала сыыстааҕар элбэх, орто дойду оһоло оттооҕор элбэх
  • Сыылла сылдьан сыарҕа быатын быспыт.
  • Сыыһар сыыстааҕар элбэх, оһол оттооҕор элбэх
  • Сылгы кистэһэн, киһи кэпсэтэн билсэр
  • Сыалыһар быарыныы сымнаабыт
  • Сыптарыҥнаах ынах хотону бүтүннүү сутуйар.
  • Сыыр намыһахтыы миигинэн тиискин суунан эрдэҕиҥ.

Т[уларыт]

  • Таала кырыыламмыт
  • Тарбаххынан тал, сөмүйэҕинэн сүүмэрдээ
  • Тапталы киһи булбат, таптал бэйэтэ булар
  • Таптаатаххына тайахтааҕы батыһыаҥ.
  • Тарбаххынан талан, сүрэххинэн сөбүлээн, хараххынан хайҕаан ыл
  • Тимир тириитин кэппит
  • Тимир илии, кытаҕас ытыс
  • Тимири дьэбин сиир, киһини санаа -оноо иэдэтэр.
  • Тиллиһэ тиэргэн, булкуһа буруо
  • Тииһин сааҕын киһинэн сууйар
  • Тиитин мин охтордум, тииҥин эн итигэстээтиҥ.
  • Тиэргэн ыта үрүгэнигэр дылы
  • Тэһэҕэс ыаҕаска дылы.
  • Тойон олоҕор тураах олорор
  • Тот бөҕө муҥнаах, аас бөҕө алдьархайдаах
  • Тот тоҥуй, аччык амарах
  • Тоттоххо тобук уйбат, аһаатахха атах уйбат.
  • Токко сыа да сымсах, ааска уу да минньигэс
  • Тоҕон ыт кутуругунан оонньуур
  • Төрөөбүт дойдугун хараҕыҥ харатын курдук харыстаа
  • Төрүт киһи төрүөҕэ, ытык киһи ыччата.
  • Тураах ойоҕун курдук ачаа
  • Туохха да ис буолбат киһи.
  • Тумсун дулҕаҕа сотунна
  • Туттуоҥ иннинэ толкуйдаа, кэрдиэҥ иннинэ кээмэйдээ
  • Туора киһи киэнигэр кыл саҕаны да көрөр, оттон бэйэтин иннигэр бэрэбинэ сытарын көрүммэт
  • Туу курдук судургу киһи.
  • Түргэн сырыылаах түптэ кутурук, тиэтэл сырыылаах тэлээр тэллэх
  • Түүҥҥү сырыылаах, түүлээх уллуҥах.
  • Түүн утуйбакка, күнүс олорбокко
  • Түөкүн киһи үс күлүктээх
  • Түөкүн мэлдьэҕэр, ыт тииһигэр эрэнэр
  • Түөкүн мэлдьэҕин эрэнэр, ыт тииһин эрэнэр
  • Түөкүн сүүс суоллаах
  • Түөкүн үрдүгэр түөкүн үөскүүр.
  • Түөһүн күүһүнэн, илиитин эрчиминэн
  • Түөһүгэр силлэнэ -силлэнэ сытар киһи.
  • Тыал курдук киһи.
  • Тыал хоту бара сорунума - уларыйарын умнума.
  • Тыалынан киирбит холоругунан тахсар
  • Тыала суохха мас хамсаабат
  • Тылгын эрэ биэрэр - тутах, толороруҥ -туйгун.
  • Тыынын хабахха үрбүт
  • Тыл уҥуоҕа суох
  • Тыл тылдьыттаах, ыал ыалдьыттаах.
  • Тылыттан хаптарда.
  • Тыыппалаах ыччат тахсыыһы.
  • Тыыннаах дьон тэбэр сүрэхтээх, саныыр санаалаах буолаллар
  • Тыыннаах киһи тапталтан ханна да куоппат
  • Тиэтэйбит сыарҕа сыыр анныгар хаалар, тиэтэйбэтэх - сыыр үрдүгэр тахсар.
  • Тэбэр сүрэхтээх, тардар тымырдаах, оонньуур хааннаах киһи
  • Тэбиэн саҕа хара санаатааҕар түөн саҕа үрүҥ санаа ордук
  • Тэллэҕэр тэстибит, суорҕаныгар холлубут
  • Тэҥнээххэр киирдэххинэ, тэллэх ыта буолуоҥ
  • Тэбэр атах, охсор илии оҥостубут.

У[уларыт]

  • Улуу дойду оспуостаах, аан дойду аартыктаах, күөх далай оломноох, хара тыа ыллыктаах
  • Улуу дьон харахтара көрүгэс, кулгаахтара истигэн.
  • Уол оҕо дьоаллоох, соноҕос ат соргулаах
  • Уол оҕо дьолун туох да билбэт
  • Уол оҕо дьоло сир түөрт өттүгэр
  • Уол оҕо төрөөтөҕүнэ куруҥҥа суор үөрэр
  • Уол оҕо төрөөтөҕүнэ суор үөрэр, кыыс оҕо төрөөтөҕүнэ ыт үөрэр
  • Уол оҕо биир күн ат өрөҕөтүгэр, биир күн ат уорҕатыгар
  • Уол оҕо дьоллоох, таҥара баайдаах.
  • Уолугунан тыынан, бэлэһинэн тарбаан турда.
  • Уохтаах буору сиэмэ сөбүлүүр, үтүө санаалаах киһини дьон сөбүлүүр
  • Ууокка бырахтахха, кэҥсик тахсыбат, күөх окко суулаатахха, атыыр оҕус сыллаабат, сыаҕа былаатахха, ыт сымсайбат
  • Уруу ырааҕа, уу чугаһа ордук
  • Ураанай туоһахталаммытыгар дылы
  • Умнаһыт бурдугун тыал көтүппүтүгэр дылы
  • Умса түстэххэ сүүспүттэн өйүө, иттэнэ түстэххэ кэтэхтэн өйүө
  • Умсаннары уур, иттэннэри уур, үүт үкчү аҕатын курдук.
  • Устар ууну сомоҕолуур уус тыллаах
  • Уу диэбитэ - хаар, хаар диэбитэ - уу
  • Уу кыыһыгар дылы уруумсах.
  • Ууну омурдубут курдук ньимиликээн олордо.
  • Ууга түстэххэ ороспот сыганныылар
  • Ууга түспүт киһи оттон тутуһар
  • Уутааҕар чуумпу, оттооҕор намыһах .
  • Улахан айаҥҥатуруммут киһи ыт үрэригэр наадыйбат.

Ү[уларыт]

  • Үгүс киһи хараҕа - таҥара хараҕа, үгүс киһи санаата - таҥара санаата
  • Үлэ ата - от хаата, үлэ киһитэ - ас хаата
  • Үлэ сыа кырбыыр буолбатах.
  • Үлэ үксэ, тыл аҕыйаҕа үчүгэй.
  • Үлэни хаһааныма, аһы хаһаан.
  • Үлэҕэ үлүһүйүү- үчүгэйгэ өксөйүү.
  • Үктээтэххэ, оннооҕор кутуйах оҕото чыыбыргыыр
  • Үҥсэҥҥин үүттэ ис, хобулааҥҥын хобордоохто салаа.
  • Үөрдүбүт киһиҥ хараҕа - үрдүктэн үрдүк хайҕабыл.
  • Үөрэнии - син биир сүүрүгү утары эрдинэр кэриэтэ
  • Үөрэх баар - бараммат баай
  • Үөрэҕэ суох киһи хараҕа суоҕун кэриэтэ
  • Үөрүнньэҥ киһилиин күн үөрсэр.
  • Үптээҕи көрдөҕүнэ - өлөрөр, харчылааҕы көрдөҕүнэ - халыыр
  • Үрүҥү хара, хараны үрүҥ диир киһи.
  • Үрдүлэринэн үрүҥ чыычааҕы көтүппэт,анныларынан сур кырынааһы аһарбат.
  • Үс өргөстөөх, аҕыс кырыылаах киһи
  • Үс саха куолута
  • Үтэһэтэ туолбут, чабычаҕа таһымнаабыт
  • Үтүлүгүн иһигэр кокуоскалаабыкка дылы.
  • Үтүө аат-суол баайдааҕар ордук
  • Үтүө доҕор - улуу баай.
  • Үтүө киһи биир тыллаах, үтүө ат биир кымньыылаах
  • Үтүө киһи үллүктээх, бэрт киһи бэриилээх
  • Үтүө тыл баайдааҕар күндү
  • Үүт испэтэх үнүгэс оҕотугар дылы
  • Үүтүн тохпут оҕоҕо дылы
  • Үүн тиэрбэһигэр дылы эриличчи көрбүт.
  • Үрүҥ күн сырдыга баҕалаах
  • Үчүгэй майгыҥ - көтөр кынатыҥ
  • Үчүгэй эмиэ доҕуһуоллаах, куһаҕан эмиэ содуллаах

Х[уларыт]

  • Хаан-урууну өрүс да уутунан сууйуллубат
  • Хаана хойунна.
  • Хаахыныыр мас охтон биэрбэт
  • Хайдар суола биллибэт, хаһыырдар саҥата иһиллибэт
  • Хайыҥын охсунна
  • Халлаан хабарҕатынан, муора тобугунан киһи.
  • Халлааҥҥа туойан кэбистэ
  • Халлаантан ас түһүө диэн айаххын атыма.
  • Халыҥ хаһанан харчы кэбиһэр, суон саалынан мохсуо кэбиһэр
  • Халбаҕа дылы суохтан атыны билбэт
  • Хампыат мичиҥнэтэр, хайҕар киһиргэтэр.
  • Хантайан туран халлааҥҥа силлээмэ
  • Халыҥ хаһанан харчы кэбиһэр, суон саалынан мохсуо быраҕар
  • Халыҥ айыы, хара буруй
  • Ханнын сааҕа сылаас ынах төрүөхтээх буолар.
  • Хара үөһүн хаһыспыт.
  • Харайбатахха, тимир да дьэбиннирэр.
  • Харбаан көрдөҕүнэ хабыалыктаах, тутан көрдөҕүнэ тутуолуктаах.
  • Харыйаны таҥнары соспут курдук киһи
  • Харсыылаах оҕустар курдуктар
  • Харчы ахсааны сөбүлүүр
  • Харытыттан харбатта.
  • Хахай хаанын киллэрбит.
  • Хаҕыс сыһыантан харах ууланар.
  • Холоон эрээри хоноһомсуйар, барбах эрээри маанымсыйар
  • Хоргуһу кытта аргыстаһыма, кутталгыттан бэйэҥ хоргус буолуоҥ

Ы[уларыт]

  • Ыалдьартан илии арахпат, таптыыртан харах арахпат
  • Ыалдьыты маанылыыр, тоҥмуту ириэрэр
  • Ыалдьартан илии арахпат, таптыыртан харах арахпат
  • Ыалга аһаабыт ас боруокка хаалар
  • Ый-күн ыһыаҕа оҥордо
  • Ынах эрэ муостаах, сылгы эрэ туйахтаах, ыт эрэ тиистээх
  • Ыраас мууска ууран биэрдэ.
  • Ыстаабыккын эрэнимэ, ыйыстыбыккын эрэн
  • Ыстыыр ыас оҥостубут.
  • Ыт аттаппыт киһитигэр бэрт буоларыгар дылы
Суолтата: Куруук атаҕастанар киһигэр ньылаҥныыры этэллэр
  • Ыт аттаппыт киһитигэр бэрдигэр дылы
  • Ыт аһыыр иһитигэр кулгуйарыгар дылы
  • Ыт баһа көмүс кытахтан төкүнүйбүт диэбиккэ дылы
  • Ыт курдук ымсыылаах
  • Ыт кыыстаннахха кыпчыйар
Суолтата: сөбүлээбэти биллэрии
  • Ыт саадахтаммытыгар дылы
  • Ыт сыҥсыйбытыгар дылы
Суолтата: Дуона суох дьыала туһунан этэллэр
  • Ыт саһылы тутан баран ойуутун көрө сатыырыгар дылы
  • Ыт тииһиттэн ыт туох да буолбат
  • Ыт тииһиттэн ыт өлбөт, ынах муоһуттан ынах өлбөт
  • Ыттан тириитин ылыаҥ суоҕа
  • Ыт үрбэт, ымыы ыллаабат, тураах тохтообот, туруйа хаһыытаабат
Суолтата: Чуумпу, киһи-сүөһү суох, иччитэх
  • Ыт үрэр, тыал үүрэр
  • Ыт хаалтыстаммытыгар дылы
  • Ыт ыксаан икки хараҕа суох оҕону төрөтөр.
  • Ытыс үрдүгэр түһэрдилэр
  • Ытыс тэһэҕэс киһи.
  • Ылар илии билбэт, биэрэр илии билэр
  • Ылбайга быһахтаммыкка дылы
  • Ынаҕы иккитэ сүлүллүбэт
  • Ыытар кыырт, тэбэр мохсоҕол
  • Ырбаахытын тэллэҕэр уон уоттаах дьахтар.
  • Ыттаах куоскаҕа дылы.
  • Ыт киһи доҕоро.
  • Ыт атаҕын туттарда.

Э[уларыт]

  • Эмэһэтигэр муус купчуур киирбит
  • Эмэһэтин кирсэ быстыбыт
  • Эмэһэтин тыаһыттан үргэр
  • Эн эппэтэҕиҥ – таҥара эппитэ буоллун
  • Эн инниҥ туспа, мин инним туспа
  • Эдэрбин диэн эрэнимэ, кырдьаҕаспын диэн түүнүмэ
  • Эдэр саас, күөгэйэр күн
  • Эдэртэн эйэтин, кырдьаҕастан алгыһын
  • Эттэрин ыт сиэбэт буолла
  • Элбэҕи истэр киһи элбэх хобдоҕу билэр.
  • Элбэх тылтан элбэх сыыһа тахсар
  • Элбэхтэн элбэх охтуо, аҕыйахтан аҕыйах охтуо
  • Элийбити элиэ сиир, быралыйбыты бырдах сиир
  • Этэҥҥин эт сиэҥ суоҕа, хобулааҥҥын хоһуок саахар сиэҥ суоҕа
  • Этиллибит тыл иһиллибэт буолбат
  • Эппит тыл биир, санаабыт санаа төлөрүйбэт
  • Эйэҕэс киһи үгүс доҕордоох
  • Эриэн ыт элэгэ, күөт ыт күлүүтэ буолбут
  • Эрэ суох дьахтар хаппыт хатыҥ кэриэтэ.
  • Эрэй бөҕөтүн таныытынан тыырбыт киһи.
  • Эрэйдээх этигэс, муҥнаах булугас
  • Эрэйдээхтэн эрэй арахпат, муҥнаахтан муҥ арахпат
  • Эргэ эстибит, саҥа сандаарбыт
  • Эрдэ турбут чыычаах тумуһун соттор, хойут турбут чыыаах хараҕын хастар
  • Эр киһи тыла биир
  • Эр бэрдэ, элик үтүөтэ
  • Эр киһи уһун санаалаах, киэҥ көҕүстээх
  • Эр киһи эһэ-бөрө сүрэхтээх
  • Эр сүрэҕинэн, эһэ тыҥыраҕынан
  • Эр сүрэҕинэн, дьахтар тапталынан* Балык ыамнаах, киһи күннээх
  • Эһэ кымырдаҕастаабытыгар дылы.
  • Этиттэн эрэ сиэҥ дуо,мииниттэн да иһистэҕиҥ ди.