Тыл

Биики_Домох диэн сиртэн ылыллыбыт
Перейти к навигации Перейти к поиску

Тылга сыһыаннаах өс хоһоонноро[уларыт]

  • Аҕыйах тыл минньигэс, элбэх тыл сымсах.
  • Быhах сытыыта, тыл чобуота ордук.
  • Киһи тыла – ох
  • Киһи тыла уоттааҕар абытай.
  • Кыһыл тыл - байҕалы оломнуур.
  • Сиэрдээх тылы утарар кытаанах.
  • Тыл барда – бас барда
  • Тылы тыалга бырахпаттар.
  • Үтүө ат биир кымньыылаах, үтүө киһи биир тыллаах.
  • Үтүө тыл баайдааҕар күндү
  • Эппит эйэҕэс тылыҥ үтүөнэн эргиллэн кэлиэҕэ.
  • Элбэх тылтан элбэх сыыһа тахсар.
  • Эр киһи тыла биир.
  • Эн эппэтэҕиҥ – таҥара эппитэ буоллун.
  • Киһи кэпсэтэн, сылгы кистэһэн, ынах маҥыраһан билсэр.
  • Кэһиллибэт кэс тыл.
  • Өс хоһооно - өбүгэ номоҕо.
  • Саха оҕуһун мииннэ да ырыаһыт.
  • Кыыс оҕо ырыатыгар кыттыспыт, уол оҕо тойугар холбоспут.
  • Устар ууну сомоҕолуур уус тыллаах.
  • Тыл уҥуоҕа суох.
  • Кулгаах ырааҕы истэр, харах чугаһы көрөр.
  • Этиллибит тыл иһиллибэт буолбат.

Сомоҕо домохтор[уларыт]

  • тыл ааҕыс
  • тыла айаҕар баппат, атаҕа суолга баппат
  • тыла бара турар
  • тыла бөлүөһүннэ (булдьуйда)
  • тыла кыһыйар
  • тыла өҕүллүбэт
  • тыла-өһө тобуллар
  • тыла өһүлүннэ (сөлүннэ)
  • тыла суох барда
  • тыла суох ыыт
  • тыла тарпыт
  • тыла тахсыбат
  • тыла тиийэр
  • тыла уҥуохтана илик
  • тыла уһуктаммыт
  • тыла халыҥ
  • тылбай-өспөй буол
  • тылбытын аҥардаһыах
  • тылга иҥнэр (түбэһэр)
  • тылга киллэр
  • тылга олорт
  • тылгар тур
  • тылга тиис
  • тылгын тылбыылаа

Хоһоонтон быһа тардыылар[уларыт]

  •  

Сүүрбэһис үйэ муммут
Куһун оҕотун
Санатар ийэ тылын
Сүтэрбит киһи.

  Умсуура
  •  

 
Тэйэ-тэлэһийэ, ыраата түстэрбин эрэ,
Атын дойдуга, атын эйгэҕэ өөр буолларбын эрэ —
Соҕотох тылбын, төрөөбүт тылбын бүтэйдии ахтабын.
Сахалыы сыыйа, наллаан сэһэргэһии минньигэһин,
Урааҥхайдыы уран, уус тыл уйанын, хатанын,
Ийэ тыл эккэ киирэн ититэрин, имэҥирдэрин
Санаан кэллэрбин эрэ — санньы-курус уостабын, умуллабын.
Майгым-сигилим маратыйа уларыйар.
Ыарыы суоҕар ыарыы ынчыгынан тыынабын.
Тылбын, төрөөбүт тылбын, сахалыы саҥабын суохтуубун.

  Сиэн Кынат


  •  

Куту-сүрү кууһар тылы,
Сүрэхтэри аһар тылы,
Иэйии буолан иҥэр тылы
Ис дууһаҕын аһан саҥар.

  — К.Васильева


  •  

 Уу устар, уларыйар
Үрэх сүүрүгүрэр, сүүдүйэр,
Киһи кэхтэр, кэбэлийэр,
Тыл сытыйбат, сыттаммат,
Сурук сууйуллубат, суодуйбат.

  Алампа

Тыл туһунан бэргэн этиилэр[уларыт]

  •  

Өскө төрүт тылгын умнуоҥ -
Өнүйбэккэ ииниэҥ - хатыаҥ,
Силис тардыах сиргин тумнуоҥ -
Симэлийэн сүтэн барыаҥ.

  Сэмэн Руфов
  • Ханнык тыл этиллибитэ суолтата суох, ол тыл хайдах этиллибитэ суолталааҕа кырдьык эбит.
  • Бэл диэтэр, туох да кэтэх санаата суох алҕас төлө ыһыктыллыбыт тыл саҕа сытыы, ыарыылаах туох баар үһүө.
  • Оо, дьон киһи сүрэҕин саамай уйан бааһын холуон тылынан таарыйаргытыттан тоҕо сэрэммэккит буолуой?
  • Дарбааннаах тыл бэрт дөбөҥнүк этиллэр даҕаны, ол курдук бэрт дөбөҥнүк күдэн кэриэтэ көтөр даҕаны.
  • Ардах уута хотоол сиргэ мустарын кэриэтэ, тыл хонноҕуна хонон барааччы.
  •  

Өйдөммүт өй, этиллибит тыл барыта туолан истэр, орто дойду олоҕо олус да судургу буолуох этэ.

  Софрон Данилов


  •  

Уу устар, уларыйар,
Үрэх сүүрүгүрэр, сүүдүйэр,
Киһи кэхтэр, кэбэлийэр,
Тыл сытыйбат, сыттаммат,
Сурук сууйуллубат, суодуйбат.

  Алампа
  •  

Төрөөбүт тылы таптааһын төрөөбүт норуоту таптааһыны, киниэхэ ис сүрэхтэн бэриниилээх буолууну кытта быстыспат ситимнээх.

  А.Е. Мординов
  •  

Ийэ тылгыттан абыралы булуоҥ,
Кини баай байҕалыгар тиксэҥҥин
Баай дууһаланыаҥ,
Өлбөт өйдөнүөҥ.

  Сэмэн Данилов


  •  

Наассыйа ордук үчүгэй бас билиитэ - кини тыла

  Иосиф Бродскай